Allard Pierson werkt mee aan opsporingsonderzoek

In 2023 werd het Allard Pierson door de rechter-commissaris gevraagd om onderzoek te doen naar een twintigtal archeologische voorwerpen die in beslag waren genomen bij een Nederlands veilinghuis. Zoals het OM naar buiten heeft gebracht, ging het  om objecten uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten, die sterk uiteenliepen in aard, datering en geografische herkomst. Van enkele voorwerpen kon door de benoemde deskundigen worden vastgesteld dat het waarschijnlijk (gedeeltelijk) moderne vervalsingen waren. Voor de overige, wel authentieke objecten werd er gekeken in hoeverre de verstrekte herkomstdocumentatie voldoende basis bood voor een legale verkoop.

Parallel aan dit onderzoek concludeerde het Openbaar Ministerie Oost-Nederland dat in de herkomstbeschrijvingen van twaalf objecten ernstige onjuistheden voorkwamen. In de catalogus van het veilinghuis werd de indruk gewekt dat de stukken afkomstig waren uit de verzameling van een met naam en toenaam genoemde, inmiddels overleden vrouw, compleet met personalia, foto en persoonlijke bijzonderheden. Onderzoek wees uit dat deze persoon volledig gefingeerd was. Hoewel niet kon worden vastgesteld dat de objecten waren gestolen of gesmokkeld, verwijt het OM het veilinghuis en de eigenaar valsheid in geschrifte, onder meer omdat zij onvoldoende onderzoek deden naar de herkomstinformatie die zij zelf publiceerden.

Het OM heeft met het veilinghuis een transactie gesloten: het bedrijf betaalt 50.000 euro aan de Staat, de eigenaar verricht 120 uur taakstraf. Daarmee volgt geen openbare zitting. Via een persbericht wil het OM echter nadrukkelijk een signaal afgeven aan de kunst- en antiquiteitenhandel over de noodzaak van zorgvuldige en controleerbare herkomst. 

In een volgende fase zal het OM opnieuw een beroep doen op deskundigen, onder wie het Allard Pierson, en op het Ministerie van OCW en het Ministerie van Buitenlandse Zaken, om te bepalen waar de in beslag genomen voorwerpen uiteindelijk het beste kunnen worden ondergebracht. Het Allard Pierson vervult daarmee een dubbele rol: als wetenschappelijke autoriteit bij de beoordeling van authenticiteit en herkomst, en als museale partner bij het vinden van een verantwoorde toekomstige bestemming van dit cultureel erfgoed. Dit sluit goed aan op het onderzoek dat het Allard Pierson momenteel uitvoert naar de herkomst van de eigen archeologische collecties.