De cartografische collectie van Allard Pierson kan een fellowship van drie maanden in 2026 ter beschikking stellen voor onderzoek naar de representatie van vorstelijke steden door middel van tekstuele beschrijvingen en visuele voorstellingen in atlassen gepubliceerd door Blaeu (1649-1672): de Atlas Maior (in vijf talen: Latijn, Nederlands, Duits, Frans en Spaans), Novum ac Magnum Theatrum Urbium/Toonneel der Steden, en Theatrum civitatum et admirandorum Italiæ/Groot Stedeboek van geheel Italie.
Dit fellowship is mogelijk gemaakt door een genereuze gift.
De atlassen die gepubliceerd zijn door de familie Blaeu bevatten niet alleen kaarten in de gebruikelijke zin van het woord, maar ook stadsgezichten en prenten met architectonische tekeningen. Daarnaast bestaan ze uit vele pagina’s met tekstuele beschrijvingen. Het onderzoek naar de geschiedenis van de cartografie is altijd met name gericht geweest op kaarten in orthografische projectie en heeft minder aandacht gehad voor de prenten en tekstuele beschrijvingen – ondanks het feit dat dit laatste onderdeel regelmatig veel meer ruimte beslaat in de atlasdelen.
In de vroegmoderne tijd vormden geografische beschrijvingen een belangrijk onderdeel van de cartografie en de geografie. De beschrijvingen citeren gewoonlijk de belangrijke voorbeelden van geografische teksten uit de klassieke oudheid en weerspiegelden op deze manier de filologische belangstelling van humanistische geleerden. Daarnaast bouwden de geografische beschrijvingen verder op hun klassieke fundamenten door het opnemen van waarnemingen uit eigentijdse reisverslagen en geografisch onderzoek ter plekke. Geografische beschrijvingen en visuele kaarten werden direct naast elkaar gepubliceerd en gelezen, een proces waarbij de teksten de kaarten aanvullen en er commentaar op leveren, en omgekeerd.
Het is de bedoeling dat tijdens het fellowship een vergelijkende analyse van tekst en kaartbeeld, alsmede van de teksten in verschillende talen, deel gaat uitmaken van de methodologie. Daarnaast zou het onderzoek een synthetiserende benadering kunnen omvatten, waarbij de representatie van vorstelijke heerschappij in beeld en tekst wordt geanalyseerd, onder andere door na te gaan hoe rijkdom en macht op een ruimtelijke manier uitgedrukt worden en hoe tekstuele en visuele elementen samengaan.
De vorstelijke steden die bestudeerd kunnen worden gedurende het fellowship zijn in eerste instantie die in de Nederlanden (Den Haag en Brussel) en in Europa (bijvoorbeeld Moskou, Frankfurt, Keulen, Turijn, Florence, Napels, Madrid/Escurial), maar een bredere benadering die ook vorstelijke steden buiten Europa opneemt, is zeker mogelijk en hangt mede af van de onderzoeksbelangstelling en de expertise van de toekomstige fellow.
Wat we vragen:
- Een afgeronde PhD (of dissertatie afgerond) in de geschiedenis van de cartografie, vroegmoderne geschiedenis, of cultuurgeschiedenis
- Ervaring met onderzoek naar de geschiedenis van de cartografie
- Kennis van de humanistische tekstuele cultuur tijdens de zeventiende eeuw
- Voldoende kennis van tenminste twee talen van de Atlas Maior
- Aanwezigheid in Amsterdam tijdens de periode van het fellowship
- Een of twee onderzoekspresentaties (voor een algemeen publiek en de UvA onderzoeksgemeenschap)
- Een blog voor de Allard Pierson-website
- Een wetenschappelijk artikel in het Engels te publiceren in een internationaal onderzoekstijdschrift (peer-reviewed); eventueel deels mede-geschreven door de begeleiders
- Erkenning van het Allard Pierson in publicaties die voortkomen uit de fellowship
Wat we bieden:
- Een research fellowship van drie maanden van 3.000 euro per maand (dit bedrag is inclusief bijkomende kosten, zoals visa, belasting, reiskosten en onderdak) – bij voorkeur op te nemen in 2026
- Dagelijkse begeleiding door dr. Margriet Hoogvliet, Jansoniusconservator bij het Allard Pierson en verdere ondersteuning door de begeleidingscommissie bestaand uit Prof. dr. Bram Vannieuwenhuyze en dr. djoeke van Netten, Universiteit van Amsterdam
- Toegang tot originele erfgoed-atlassen en -kaarten in de collectie van het Allard Pierson
- Een wekelijkse gratis personeelslunch en deelname in andere personeelsactiviteiten
- Een gastvrije en collegiale onderzoeksgemeenschap bestaande uit onderzoekers verbonden aan Explokart, (https://explokart.eu), the Amsterdam School for Heritage, Memory and Material Culture (https://ahm.uva.nl), en Early Modern Troubles - Amsterdam School of Historical Studies (https://ash.uva.nl) - Universiteit van Amsterdam
- Contact en uitwisseling met erfgoedspecialisten en andere fellows verbonden aan het Allard Pierson, een vooraanstaande en levendige erfgoedinstelling in het hart van Amsterdam Centrum en onderdeel van de Universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam
De sollicitatieprocedure:
- Maximaal 1 pagina A4 met motivatie voor dit fellowship
- Een kort onderzoeksplan, met vermelding van de voorkeursperiode voor dit fellowship (max. 2 pagina’s A4), en de belangrijkste bibliografie (max. 1 pagina A4)
- CV max. 4 pagina’s A4
- De namen en contactgegevens van twee academische referenten die de aanvraag ondersteunen, hun huidige functie, e-mailadres en telefoonnummer
- Stuur de documenten in pdf naar dr. Margriet Hoogvliet, Jansoniusconservator: M.Hoogvliet@uva.nl
- Indienen vóór maandag 30 maart 2026
- De uitkomst van de beslissing zal maximaal vier weken later medegedeeld worden.