Propaganda & de Klassieken in de 20e eeuw @ Spui 25

De Week van de Klassieken 2022 is een jaarlijks terugkerend evenement om de klassieke oudheid bij een breed publiek voor het voetlicht te krijgen. Dit jaar wordt het thema ‘Propaganda’ belicht. Het Allard Pierson organiseert in samenwerking met Spui25 een namiddag met twee lezingen over het gebruik van de klassiek Griekse en Romeinse cultuur(geschiedenis) in de propagandapolitiek van het Derde Rijk en het Italiaans fascisme in de eerste helft van de 20e eeuw. Daarop volgt een gesprek met een panel museumexperts die ingaat op de vraag hoe musea in de presentatie van hun archeologische collecties deze betwiste geschiedenissen zichtbaar kunnen maken. Cultuurhistoricus en erfgoeddeskundige Tamara van Kessel modereert de discussies.

Van Olympia naar Berlijn en terug – Eric Moormann  

Hoe de organisatoren van de Olympische spelen in het Berlijn van 1936 de oudheid inzetten om hun ‘klassieke’ achtergrond te versterken en zo bij de overheden een wit voetje te halen. Oudheidkundigen schroomden niet hun expertise in te zetten voor de rechtvaardiging van de Spelen in Berlijn. Zij wezen op de verwantschap tussen  de Arische noorderlingen en de antieke (niet zozeer moderne) Grieken en konden de Spelen zo als een revival van de antieke spelen presenteren. Geen land was immers zo goed toegerust als Duitsland. Deze focus had ook repercussies op andere onderzoeksterreinen van oudheidkundigen, en dat zal in de presentatie naar voren worden gebracht.

Fascisme en de Oudheid: een giftige relatie – Daniel Knegt

Vanaf het vroegste begin speelden symbolen uit de Oudheid een belangrijke rol binnen het Italiaanse fascisme. Maar waarom waren de Klassieken van belang voor een ideologie die door Benito Mussolini werd gepresenteerd als de revolutionaire geboorte van een nieuwe staat en een nieuwe mens? De bouwprojecten van zijn regime legden even nadrukkkelijk als selectief een link met het Romeinse verleden, terwijl militaire en koloniale ondernemingen in de propaganda werden gepresenteerd als de herrijzenis van een Romeins mediterraan imperium. Wat verbond twintigste-eeuwse Italianen met hun landgenoten van een kleine tweeduizend jaar eerder? En welke oudheidkundige misvattingen lagen ten grondslag aan de fascistische liturgie? En welke gevolgen had de fascistische rivaliteit met Duitsland voor de Italiaanse omgang met de Oudheid?

Over de Sprekers

Tamara van Kessel is universitair docent bij de afdeling Kunst en Cultuur en programma coördinator van de duale master Heritage and Memory Studies aan de Universiteit van Amsterdam. Ze is gespecialiseerd in buitenlandse cultuurpolitiek in het mediterrane gebied in het interbellum.

Daniel Knegt is docent nieuwste geschiedenis bij de Universiteit van Amsterdam. Hij promoveerde aan de European University Institute in Florence (Italië) op een onderzoek naar fascisme, Europees denken en neoliberalisme bij Franse intellectuelen. Zijn aandacht gaat uit naar de geschiedenis van fascisme in transnationale context en de geschiedenis van alternatieve vormen van Europees denken. Onlangs publiceerde hij ‘Fascisme’ in de Elementaire Deeltjes-reeks.

Eric M. Moormann is emeritus hoogleraar klassieke archeologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Voorheen was hij verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en het Nederlands Instituut in Rome. Zijn interesses bestrijken meerdere onderzoeksgebieden betreffende de oudheid; variërend van antieke gebouwen als huizen, tempels en graven, tot klassieke schilder- en beeldhouwkunst en de doorwerking van de oudheid in de vroeg-moderne en moderne tijd.

Expertpanel

Laurien de Gelder – museumarcheoloog en conservator van de archeologische collecties van het oude Griekenland en het Oude Nabije Oosten in het Allard Pierson

Mirjam Hoijtink – universitair docent Cultuurwetenschappen en programma coördinator van de duale master Museum Studies aan de Universiteit van Amsterdam

Almar Seinen – kunsthistoricus en gastconservator van de tentoonstelling Design van het Derde Rijk in Design Museum Den Bosch (2019)